(216) 456 43 24(pbx)  (0216) 456 43 24 info@kub.org.tr
    Ana Sayfa   Galeri   Yayınlar
               
   
     
  BETON UYGULAMALARINDA SENTETİK LİF DONATILARIN KULLANIMI  
  Yapılarda çatlak oluşumu ve yapının bu çatlaklara karşı durabilitesinin korunması tarih boyunca inşaat mühendisliği ve inşaat mühendisliği ile ilişkili disiplinlerin en önemli araştırma ve uygulama konusunu oluşturmuştur. Sentetik lifler, betonda dayanım, dayanıklılık, süneklik ve çatlak kontrolüne pozitif katkı sağlayan yapı elemanlarıdır.

Liflerin yapı elemanlarında kullanımı eski çağlara kadar uzanmaktadır. Milattan önceki dönemlerde at yelesi, keçi kılı ve insan saçı ile başlayan lif kullanımı süreci daha sonra kerpiç yapılarda, tuğla ve harçlarda saman; teknolojinin gelişimi ile beton uygulamalarında sentetik ve çelik lif (fiber donatı) kullanımına evrilmiştir. 2. Dünya Savaşı sonunda kompozit malzemelerin imalat sektöründe kullanılmaya başlanması çimento ve beton sektörü ile ilgili kullanım imkanlarını geliştirmiş, 1960’lı yıllarda ilk sentetik lifli beton uygulamaları yapılmaya başlanmıştır. Takip eden süreçte, 1970’li yıllarda, çelik, cam, polipropilen ve poliamid lifler beton içerisinde kullanılmaya başlanmış olup; 1990’lı ve 2000’li yıllarda gelişen teknoloji ile birlikte yüksek dayanımlı sentetik lifler beton başta olmak üzere birçok yapı elemanında kullanılmaya başlanmıştır. Laboratuvar ve test yöntemleri liflerin beton içerisinde birincil donatı olarak kullanımı konusunda tasarım metotlarının gelişimine fayda sağlamış; 2010’lu yıllarda, başta tünelcilik ve altyapı uygulamaları olmak üzere, birçok projede yapısal uygulamalarda birincil donatı olan inşaat demiri yerine kullanılmaya başlanmıştır. Bu süreçte başta ABD olmak üzere, Avrupa ve Japonya’da, liflerin kullanımı ile ilgili tasarım ve yapım standartları oluşturulmuştur.

Türkiye İnşaat Sektörü’nde kullanılan sentetik lifler EN 14889-2:2006’ya (CE Standardı) tabi olup, iki ana sınıfta incelenmektedir:
1. EN 14889-2 Sınıf I Mikro Sentetik Lifler: Betonda rötre ve ısıya bağlı çatlakları minimize eden, beton geçirimsizliğine fayda sağlayan, betonda ikincil donatı olarak kullanılan fiber donatılardır. Çapı 0,30 mm’den küçük olan mikro sentetik lifler, tek filament (monofilament) ya da fibrile olan (fibrilated) olan liflerdir.
2. EN 14889:2 Sınıf II Makro Sentetik Lifler: Yapısal olarak kullanılan sentetik liflerdir. Çapı 0,30 mm’den büyük olan bu lifler, eğilme dayanımının artırılmasında gereklidir. Makro sentetik lifler beton içerisinde kullanıldığında, beton eğilme dayanımı değerine ulaştığında bile beton yük taşımaya devam eder.

Makro sentetik lifler, endüstriyel zemin betonları, liman ve su yapıları, prekast beton uygulamaları, püskürtme beton ve tünel nihai kaplama betonları, beton yollar ve trapez sac döşemeler başta olmak üzere; beton-zemin etkileşiminin olduğu tüm yapı elemanlarında tasarım kriterleri ve proje ihtiyaçları doğrultusunda birincil donatı olarak kullanılabilir.

Makro sentetik liflerin kullanımı betonda çekme dayanımı, rezidüel dayanım, tokluk ve yorulma direncini artırarak üç boyutlu olarak çatlak direnci sağlar; teknik avantajlarına ek olarak, çelik hasır kullanımını ortadan kaldırdığı için, çelik hasır bağlama işçiliğini ortadan kaldırarak zaman ve işçilik avantajı getirerek uygulamalara iktisat sağlar.

Makro sentetik liflerin Türkiye’de kullanımı ile ilgili Avrupa ve Amerika standartlarına bağlı olarak testler yapılmakta ve tasarımlar hazırlanmaktadır. Makro sentetik liflerin beton içerisindeki performansının belirlenmesine ilişkin ASTM C 1609 Üç Noktalı Eğilme Testi, EN 14651 Çatlak Ağzı Açılma Deplasmanı Testi ve EN 14488-5 Püskürme Beton Plaka Testleri uygulanmaktadır.

2010’lu yıllardan itibaren Türkiye pazarında kullanılan makro sentetik lifler, birçok üst yapı ve alt yapı projesinde konvansiyonel metoda göre tercih edilmiş, hızlı bir şekilde pazara penetre olmuştur. Makro sentetik liflerin projelerde aktif kullanımına istinaden, 2017 yılı itibariyle ilgili kayaç sınıflarında enerji yutma kapasitesi değer aralıklarına göre püskürtme beton uygulamaları için, 2019 yılı itibariyle CE için beyan edilen m3 dozajlarına göre endüstriyel zemin betonu uygulamaları için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Tarifleri’nde yerini almıştır.

Makro sentetik liflerin Türkiye pazarındaki beton hacmi 500.000 m3’ün üzerinde olup, pazarı çift haneli olarak büyümektedir. Dünya sentetik lif Pazar büyüklüğü ise yaklaşık 1 milyar dolar olup; pazarı %12 büyümektedir.

Makro sentetik liflerin yerel hesap metodları ile tasarım ve çözümüne ilişkin Beton Çimento ve Harç Katkı Üreticileri Birliği başta olmak üzere, üretici firmalar, üretici ve enstitüler düzeyinde teknik çalışmalar devam etmektedir.
 
         
         
         
         
HyperLink
    KÜB DUYURU ABONELİĞİ
  KÜB duyuruları ve bültenlerinin size ulaşması için listemize kayıt olun.  
  Adınız:
 
  E-Posta Adresiniz: